Βιογραφικό

Υπηρεσίες

Βιβλία

Άρθρα

Συχνές Ερωτήσεις

Δραστηριότητες

Επικοινωνία

Διαζύγιο: Ψυχολογικές επιπτώσεις στα παιδιά


Είναι σαφές ότι οι ψυχολογικές επιπτώσεις δεν είναι το ίδιο σοβαρές σε όλα τα παιδιά, όπως επίσης διαφέρει και η διάρκειά τους. Ενώ  το διαζύγιο είναι γενικά αγχωτικό, κάποια παιδιά συνέρχονται πιο γρήγορα από άλλα. Η στάση των γονέων παίζει καθοριστικό ρόλο.

Σύμφωνα με την Αμερικανική Ψυχολογική Εταιρεία (APA) όταν υπάρχουν παιδιά το διαζύγιο μπορεί να αποτελέσει  τραυματική εμπειρία γι’ αυτά, αλλά τα δεδομένα ερευνών δείχνουν ότι η προσαρμογή θα ολοκληρωθεί μέσα στα δύο επόμενα χρόνια. Από την άλλη πλευρά τα παιδιά μπορεί  να βιώσουν περισσότερα προβλήματα όταν οι γονείς παραμένουν μαζί σε συγκρουσιακού τύπου δυστυχισμένους γάμους.

Σε περίπτωση  διαζυγίου οι γονείς μπορούν να διευκολύνουν το μεταβατικό στάδιο  με ειλικρινείς συζητήσεις και ενημέρωση των παιδιών για τις αλλαγές που θα συμβούν.  Τα παιδιά καλό είναι να παραμείνουν σε στενή επαφή και με τους δυο γονείς βάσει των οδηγιών της APA.

Oι διεθνείς μελέτες δείχνουν ότι τα παιδιά διαζευγμένων γονιών (ανεξάρτητα από την ηλικία, το φύλο και τον πολιτιστικό επίπεδο) έχουν αυξημένα ψυχολογικά προβλήματα. Το πρώτο έτος μετά το διαζύγιο είναι το πιο δύσκολο.  Μπορεί να προκληθεί μια απλή διαταραχή προσαρμογής, που θα επιλυθεί μέσα σε λίγους μήνες. Ωστόσο, οι ερευνητές έχουν διαπιστώσει ότι τα γενικά ποσοστά κατάθλιψης και άγχους  είναι υψηλότερα σε παιδιά διαζευγμένων  γονέων. Το διαζύγιο μπορεί  επίσης να αυξήσει τα προβλήματα στη  συμπεριφορά και στη σχολική απόδοση.

Ηλικιακά:

 1)Τα μικρά παιδιά δυσκολεύονται  να καταλάβουν  ακόμη και πρακτικά ζητήματα, πχ. γιατί θα πρέπει να πηγαινοέρχονται μεταξύ δύο σπιτιών. Επιπλέον  ανησυχούν  με τη σκέψη ότι αν οι γονείς τους μπορούν να σταματήσουν να αγαπούν ο ένας τον άλλο,  κάποια μέρα  μπορεί να σταματήσουν να αγαπούν και αυτά τα ίδια.

2)Τα παιδιά σχολικής ηλικίας μπορεί να ανησυχούν ότι φταίνε σε κάτι, ότι το διαζύγιο προήρθε από κάποιο  δικό τους σφάλμα. Μπορεί να σκεφτούν ότι έχουν  τα ίδια κακό χαρακτήρα ή συμπεριφορά,  μπορεί να υποθέσουν ότι έκαναν κάποιο  λάθος.

3) Οι έφηβοι μπορεί να αισθάνονται θυμωμένοι για το διαζύγιο και τις αλλαγές που δημιουργεί. Μπορούν να κατηγορήσουν έναν γονέα για τη διάλυση του γάμου ή μπορεί να προσβάλλουν έναν ή και τους δύο γονείς για την αναταραχή στην οικογένεια.  Οι νέοι αυτοί έχουν περισσότερες πιθανότητες να παρουσιάσουν  επικίνδυνες συμπεριφορές, όπως η χρήση ουσιών και η πρώιμη σεξουαλική δραστηριότητα.

Φυσικά, κάθε κατάσταση είναι μοναδική.  Σε κάποιες περιπτώσεις, ένα παιδί μπορεί να αισθάνεται ανακουφισμένο από το χωρισμό σε διάφορες περιπτώσεις  πχ. που το διαζύγιο των γονιών  σημαίνει ότι θα ζουν πλέον με  λιγότερους καυγάδες και λιγότερο άγχος.

Οι γονείς  πρέπει  να λάβουν μέτρα για τη μείωση των ψυχολογικών επιπτώσεων του διαζυγίου στα παιδιά. Η καλή συνεργασία μεταξύ τους  και ο ανοιχτός διάλογος είναι απαραίτητα. Σε περίπτωση διαφωνιών και συγκρούσεων η συμβουλή των ειδικών θα βοηθήσει πολύ.

«Μένω  με τον άνδρα μου παρότι η κατάσταση είναι εκρηκτική και αφόρητη.  Ο μόνος λόγος είναι  ο φόβος μου μήπως πληγωθούν τα παιδιά από το διαζύγιο. Κάνω καλά που περιμένω να μεγαλώσουν; Θέλω να καταλάβουν»… αναφέρει στην ερώτησή της μια αναγνώστρια της σελίδας του Ελληνικού Σεξολογικού Ινστιτούτου.

Δεν είναι η μόνη που προβληματίζεται. Όπως δείχνουν διεθνείς  μελέτες το 1 στα 4 ζευγάρια προτιμά να παραμένει σε ένα δυστυχισμένο γάμο και να προσποιείται «για χάρη των παιδιών».  Κακός υπολογισμός, όπως αποδεικνύεται εκ των υστέρων από τα δεδομένα των ερευνών, δεδομένου ότι σε μερικές περιπτώσεις  τα προβλήματα όχι απλά δεν επιλύονται αλλά χρονίζουν. Διαιωνίζονται τα αρνητικά μιας συγκρουσιακής κατάστασης,  που τα παιδιά αντιλαμβάνονται ,  βιώνοντας  ούτως ή άλλως ενοχή και προδοσία ενώ όταν μεγαλώσουν  κατηγορούν τους γονείς για θέατρο και υποκρισία.

Τα παιδιά σαν λόγος αναβολής ενός διαζυγίου  είναι  σημαντικό εύρημα και στην κοινωνιολογική μελέτη του  Jean-Claude Kaufmann.  Μάλιστα, μερικά ζευγάρια  πιστεύουν ότι αν δεν είχαν παιδιά θα χώριζαν λέει ο Robert Neuburger,  ψυχίατρος, θεραπευτής  ζεύγους και οικογένειας.  Πολύ βαρύ φορτίο στους ώμους των παιδιών μια τέτοια στάση και απόφαση! Είναι σαν να είχαν  κάποια ευθύνη, οπότε επόμενο είναι να αισθάνονται ενοχές για όλα όσα δεν πάνε καλά, για τη δυστυχία και το θυμό των γονέων.

Συμπεραίνουμε λοιπόν ότι παρά το γεγονός ότι το διαζύγιο είναι δύσκολο για τις οικογένειες και έχει επιπτώσεις στα παιδιά, το να παραμένουν σε ένα προβληματικό γάμο  μόνο για χάρη τους, δεν είναι απαραίτητα η καλύτερη επιλογή.  Εξαρτάται, λένε οι μελέτες. Τα παιδιά που ζουν σε σπίτια με πολλές συγκρούσεις, καυγάδες, εχθρότητα και δυσαρέσκεια ενδέχεται να διατρέχουν ακόμη  μεγαλύτερο κίνδυνο για την ανάπτυξη προβλημάτων ψυχικής υγείας και προβλημάτων συμπεριφοράς.  Και βέβαια θα επαναλάβουμε ότι κάθε περίπτωση είναι ξεχωριστή, οι άνθρωποι είναι μοναδικοί και η λήψη αποφάσεων είναι δύσκολη αφού πρέπει να συνυπολογιστούν  όλοι οι παράγοντες που παίζουν κάποιο ρόλο. 

Πότε και τι είδους βοήθεια να ζητήσετε για το παιδί σας;

Είναι φυσικό τα παιδιά να έχουν πρόβλημα με τα συναισθήματα και τη συμπεριφορά τους αμέσως μετά το χωρισμό των γονέων τους. Εάν  αυτά δεν ξεπεραστούν, αναζητήστε επαγγελματική βοήθεια. Η ατομική θεραπεία μπορεί να βοηθήσει το παιδί σας να ξεκαθαρίσει τα συναισθήματά του. Η οικογενειακή θεραπεία μπορεί επίσης να συνιστάται για την αντιμετώπιση των αλλαγών στην οικογενειακή δυναμική.  Οι ομάδες υποστήριξης επιτρέπουν σε παιδιά σε ορισμένες ηλικιακές ομάδες να συναντηθούν με άλλα παιδιά που ενδέχεται να αντιμετωπίζουν παρόμοιες αλλαγές στη δομή της οικογένειας.

 

 

Αλεξάνδρα Μιχοπούλου
Κλινικός Ψυχολόγος (DESS)
Σεξολόγος (DU)