Βιογραφικό

Υπηρεσίες

Βιβλία

Άρθρα

Συχνές Ερωτήσεις

Δραστηριότητες

Επικοινωνία

Γιατί διαλέγω πάντα «λάθος» συντρόφους;


Γιατί διαλέγω άτομα με ένα συγκεκριμένο τύπο και χαρακτήρα που δεν μου ταιριάζει;

Την ερώτηση αυτή μας την απευθύνει σε επιστολή του (γραπτό μήνυμα) ο κύριος Γ., 48 ετών. Λέει ότι έχει στο ιστορικό του δύο αποτυχημένους γάμους και κάποιες βραχύχρονες σχέσεις με γυναίκες που περιγράφει ως «αδύναμες και καταθλιπτικές» και που έπρεπε συνεχώς «να φροντίζει και να στηρίζει». Εκείνες όμως ήταν «αχάριστες και ανικανοποίητες», αναφέρει με κάποια πίκρα. Βίωσε «προδοσία» και από τις δύο πρώην συζύγους του. Ονειρεύεται τώρα να ζήσει μια σχέση «ήρεμη και αρμονική», όπου θα μοιράζεται τα πάντα «ισότιμα» με τη νέα του σύντροφο. Ωστόσο φοβάται και μας ρωτάει αν πιστεύουμε ότι θα τα καταφέρει να ξεφύγει από αυτό που πριν θεωρούσε ως «ατυχία». Τώρα λέει ότι συνειδητοποιεί πως ο ίδιος έχει υπερβολικά «δοτικό» χαρακτήρα και πως αυτό δεν είναι καλό: «Οι γυναίκες που επιλέγω έχουν τάση να με εκμεταλλεύονται».
Είναι πολλοί αυτοί που μετά από μια απογοητευτική σχέση λένε ότι θα προσέξουν και δεν θα ξανακάνουν το ίδιο λάθος αλλά καταλήγουν κάθε φορά να κάνουν σχέσεις όπου το ίδιο πρόβλημα επαναλαμβάνεται. Γιατί συμβαίνει αυτό;
Υποσυνείδητα όλοι είμαστε κατά κάποιο τρόπο εξαρτημένοι από το ζεύγος των γονέων μας. Βέβαια οι ταυτίσεις με βάση το ψυχαναλυτικό μοντέλο γίνονται με πολύπλοκους μηχανισμούς, που είναι ήδη γνωστοί στο ευρύ κοινό. Σήμερα όλες οι θεωρητικές προσεγγίσεις λαμβάνουν υπόψη τα πρότυπα της οικογένειας όπου έζησε ο καθένας ως παιδί. Το σύγχρονο γνωστικοσυμπεριφοριστικό μοντέλο, με την έννοια των «σχημάτων» (schemas), έχει συμπεριλάβει -μεταξύ άλλων- το γονεϊκό πρότυπο, που είναι παράδειγμα για μίμηση, αποφυγή ή ακόμη υπεραναπλήρωση (εφαρμογή του αντιθέτου pattern συμπεριφοράς).
Ανήκουμε περισσότερο ή λιγότερο σε κάποια από τις βασικές δομές προσωπικότητας, που έχουν περιγραφεί ως «σχήματα» από τον J.Young. Δημιουργούνται από τα βιώματα της παιδικής και εφηβικής ηλικίας, αναπτύσσονται ανάλογα με τις εμπειρίες μας και επηρεάζουν τον τρόπο με τον οποίο σκεφτόμαστε, αισθανόμαστε και αντιλαμβανόμαστε τον εαυτό μας, τους άλλους και τον κόσμο. Το πρόβλημα είναι ότι όταν παρατηρούμε την πραγματικότητα στενά και μόνο μέσα από αυτό το πρίσμα, την βλέπουμε αλλοιωμένη. Κάνουμε δυσλειτουργικές σκέψεις και υιοθετούμε λάθος συμπεριφορές, που επαναλαμβάνονται με αποτέλεσμα οι ανησυχίες και οι φόβοι μας να λειτουργούν τελικά σαν αυτοεκπληρούμενες προφητείες.
Ο κύριος Γ. προσπαθεί υπερβολικά να ικανοποιεί τις ανάγκες των άλλων, σε βάρος των δικών του. Η ενασχόλησή του όμως με τα προβλήματα της εκάστοτε συντρόφου του έχει σαν αποτέλεσμα να παραμελεί τον εαυτό του και να αισθάνεται συνεχώς παραπονεμένος αφού οι δικές του ανάγκες δεν καλύπτονται. Είναι το σχήμα της «αυτοθυσίας». Άτομα που λειτουργούν με τέτοια δομή προσωπικότητας έχουν μάθει ως παιδιά ότι πρέπει να καταστέλλουν τις επιθυμίες τους και να παραμελούν τον εαυτό τους για να κερδίσουν αγάπη και αποδοχή. Αντίθετα οι συναισθηματικές ανάγκες των γονέων είχαν προτεραιότητα και τις έβαζαν πάνω από τις δικές τους ανάγκες και τα αισθήματά τους ως παιδιά.
Ζητήσαμε από τον κύριο Γ. πληροφορίες για την παιδική του ηλικία και για τους γονείς του. Μάθαμε ότι έχασε νωρίς μια μητέρα «ασθενική με πολλά προβλήματα υγείας», που λάτρευαν και ο ίδιος και ο πατέρας του. «Οι γονείς μου ήταν το ιδανικό ζευγάρι». Τέτοιο θα ήθελε να δημιουργήσει κάποτε και ο ίδιος, λέει. Μεγάλη η απώλεια, μια πληγή του παρελθόντος που τώρα θέλει υποσυνείδητα να γιατρέψει μέσα του με το να δημιουργήσει και ο ίδιος ένα τόσο αγαπημένο ζευγάρι σαν εκείνο των γονιών του. Για τον Γ. αν η σύντροφος του «θεραπευόταν» αυτό θα ισοδυναμούσε με τη δική του προσωπική θεραπεία από το τραύμα αυτό του παρελθόντος καθώς και με την θεραπεία της άρρωστης μητέρας του. Δεν είναι τυχαίο ότι έλκεται από τις «γυναίκες με μελαγχολικά μάτια», τις «θλιμμένες μαντόνες» που θέλει «να λατρέψει και να κάνει ευτυχισμένες», όπως δηλώνει ο ίδιος.
Η ΣΥΜΒΟΥΛΗ ΜΑΣ ΓΙΑ ΤΗ ΛΥΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ του κυρίου Γ. είναι να προσπαθήσει (και με επαγγελματική βοήθεια αν δεν μπορεί μόνος του) να δείξει καλοσύνη όχι μόνο στους άλλους αλλά και στον ίδιο του τον εαυτό. Να τον αγαπήσει και να πιστέψει στην αξία του χωρίς να χρειάζεται να την αποδεικνύει συνεχώς, έχοντας κάποιον άλλο σε κατάσταση εξάρτησης και φροντίδας. Να μπορέσει να ξεπεράσει αυτή τη «ζωτική» του ανάγκη να θυσιάζεται, να κάνει τα πάντα για να είναι χρήσιμος και απαραίτητος. Άλλωστε με το να μπαίνει στο ρόλο αυτό ο ίδιος, εξαναγκάζει τον άλλο να κλειστεί στο συμπληρωματικό ρόλο που του αναλογεί, δηλαδή του «αδύναμου» που είναι ανίκανος να αναπτυχθεί, του «αχάριστου», που δεν μπορεί να ανταποδώσει. Είναι επόμενο λοιπόν ο άλλος κάποτε να κουραστεί και να θελήσει κάποια στιγμή να φύγει και να απεγκλωβιστεί από αυτή την πιεστική σχέση.
ΠΟΙΕΣ ΓΕΝΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ μπορούμε να δώσουμε στους φίλους και αναγνώστες που αισθάνονται ερωτική έλξη για ένα συγκεκριμένο τύπο προσωπικότητας του συντρόφου που έχει ήδη αποδειχθεί ακατάλληλος; Ποια είναι τα συνηθισμένα δυσλειτουργικά σχήματα που μας δυσκολεύουν στη σεξουαλική μας ζωή;
Το θέμα είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρον και ανεξάντλητο! Ποια είναι άραγε τα συνηθισμένα δυσλειτουργικά σχήματα που μας δυσκολεύουν στη σεξουαλική μας ζωή; Αυτό θα είναι το θέμα ενός επόμενου άρθρου μας.

Αλεξάνδρα Μιχοπούλου
Κλινικός Ψυχολόγος (DESS)
Σεξολόγος (DU)