Βιογραφικό

Υπηρεσίες

Βιβλία

Άρθρα

Συχνές Ερωτήσεις

Δραστηριότητες

Επικοινωνία

ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΜΟΝΤΕΛΑ ΑΡΡΕΝΩΠΟΤΗΤΑΣ

ΜΕΡΟΣ Β'


Σε κοινωνικό και πολιτικό επίπεδο η απάντηση στη ρητορική των οπαδών της ανισότητας έχει ήδη δοθεί. Η απειλή για τον «ανδρισμό», η αιτία που προκαλεί τα προαναφερθέντα ανεπιθύμητα κοινωνικά φαινόμενα/συμπτώματα, δεν είναι η γυναίκα αλλά ο ίδιος ο αναχρονιστικός ορισμός του, σε μια κοινωνία που εξελίσσεται λέει ο Francis Dupuis-Déri, καθηγητής Πολιτειολογίας του Πανεπιστημίου του Κεμπέκ στο Mόντρεαλ, στο βιβλίο του «La Crise de la masculinité : autopsie d'un mythe tenace », που εξηγεί ότι η σύνδεση της αρρενωπότητας με τη βία και τα όπλα είναι ένα σημαντικό στοιχείο ενώ στην περίπτωση των αυτοκτονιών, που αυξήθηκαν με την οικονομική κρίση και την ανεργία, μεγάλο ρόλο παίζει η κλασική ταύτιση μεταξύ επαγγελματικής και αρσενικής ταυτότητας, που πρέπει πλέον να ξεπεραστεί γιατί δημιουργεί σύγχυση.
Η Φιλόσοφος Olivia Gazalé, συγγραφέας του «Le Mythe de la virilité» μιλά για αγχογόνο κατάσταση που στρέφεται τελικά ενάντια στον ίδιο τον άνδρα που γίνεται θύμα του ίδιου του αρσενικού μοντέλου που θεωρεί ιδεώδες. Υπό αυτή την έννοια, η χειραφέτηση των γυναικών θα είναι και απελευθέρωση για τους ίδιους. Η αρρενωπότητα είναι ένα μοντέλο κυριαρχίας πάνω στις γυναίκες, αλλά και του ανθρώπου από τον άνθρωπο, λέει η φιλόσοφος. Είναι επίσης ένα νοσταλγικό ιδεώδες: σε κάθε εποχή, όλο και κάποιος εκφράζει τη λύπη του για τη χαμένη ανδρεία. Ήδη στον Αριστοφάνη, τον 5ο π.Χ αιώνα, διαφαίνεται η λύπη των πραγματικών ανδρών απέναντι σε σύγχρονους θεωρούμενους θηλυκοποιημένους!
Διπλό είναι το άγχος, αφού διπλή είναι και η ανάγκη διαφοροποίησης για την απόκτηση του χαρακτηρισμού του «άνδρα»: Πρώτον από την θηλυκότητα και δεύτερον από την παιδικότητα. Είναι σημαντικό να υπενθυμίσουμε κάποια δεδομένα από την Κοινωνιολογία και την Ανθρωπολογία, πχ. ότι σήμερα τα πράγματα είναι πιο δύσκολα για τους νέους άνδρες γιατί σε αντίθεση με τις πρωτόγονες και παραδοσιακές κοινωνίες δεν υπάρχουν ούτε τελετουργικά ούτε κοινωνικά ορόσημα για την μετάβασή τους από την παιδική ηλικία στην ενήλικη ζωή. «Οι άνδρες πια νιώθουν ανεπαρκείς, επειδή ξέμειναν από αρκούδες να κυνηγήσουν» λέει το γνωστό αμερικάνικο ρητό! Από τη Βιολογία πάλι ξέρουμε ότι μόνο τα κορίτσια ενηλικιώνονται κάποια συγκεκριμένη στιγμή, στην έναρξη της περιόδου. Δύσκολα τα πράγματα για το πέρασμα του αγοριού στον κόσμο των ανδρών και χρειάζεται κάτι που να το αποδεικνύει. Η αποφοίτηση από το σχολείο, το τελείωμα της στρατιωτικής θητείας, ο γάμος, η εργασία δεν παίζουν πια το θεσμικό αυτό ρόλο, όπως παλιά. Όπως η κοινωνία άλλαξε, το ίδιο άλλαξαν και αυτά, και εν τέλει έχασαν και το νόημά τους. Οι νέες ενδείξεις ενηλικίωσης για το νέο άνδρα απομένουν το πόσα μούσια και τατουάζ έχει (και τα δύο είναι στη μόδα), πόσα κιλά σηκώνει στο γυμναστήριο ή με το πόσες γυναίκες έχει κάνει σεξ. Όλα αυτά όμως είναι εξωτερικές ενδείξεις, που δεν γεμίζουν τα ναρκισσιστικά κενά μιας εύθραυστης αυτοεικόνας και συχνά κρατούν το νέο άνδρα αιχμάλωτο του κοινωνικού φαίνεσθαι, εξαιρετικά ευάλωτο στην κοινωνική επιρροή διαφόρων ομάδων και συμφερόντων.
Στο χώρο της Ψυχολογίας μέχρι τώρα θεωρούσαμε πολύπλοκη μόνο τη γυναικεία σεξουαλικότητα, όπως είχαμε μάθει από τον πατέρα της Ψυχανάλυσης, ενώ οι άνδρες αντιμετωπίζονταν σαν έρμαια των ενστίκτων τους. Όμως αν ήταν τόσο απλά τα πράγματα τότε η αρρενωπότητα δεν θα χρειαζόταν αποδείξεις και υπεραναπληρωτικούς μηχανισμούς. Σκεφτείτε! Γιατί κάποιοι φανατικοί οπαδοί ενός συγκεκριμένου τύπου ανδρισμού αισθάνονται απειλημένοι όχι μόνο από τις γυναίκες και από τους «διαφορετικούς» (που ανήκουν σε διαφορετικές ομάδες όχι μόνο ως προς τον σεξουαλικό προσανατολισμό αλλά ακόμη και σε εθνικές μειονότητες) άνδρες; Στον Καναδά, όπου πρωτοπορούν σε έρευνες, ο καθηγητής Σεξολογίας Claude Crépault λέει «Και στους άνδρες, κάποια σεξουαλικά θέματα φαινομενικά απλά, έχουν συνειδητές και βαθιές ασυνείδητες προεκτάσεις». Πώς αποδεικνύεται αυτό; Ο άντρας περισσότερο από τη γυναίκα μπορεί και χρησιμοποιεί τη σεξουαλικότητα για να αυτοκαθησυχάζεται, να «επισκευάζει» την αυτοεκτίμησή του και για να ξεπερνά κάποιες δυσκολίες. Αυτό αντικατοπτρίζει τη μεγάλη ευθραυστότητα της αρσενικής ταυτότητας, που μάλιστα από κάποιους θεωρείται ακόμη πιο περίπλοκη και από τη γυναικεία.
Η ψυχολογική ερμηνεία που δίνει o Claude Crépault σε αυτή την ευαλωτότητα είναι η εξής: «Για να φτάσει την επιθυμητή αρρενωπότητα, το αγόρι πρέπει να εγκαταλείψει κάποιες πρώιμες ταυτίσεις με τη μητέρα και έτσι να αποσιωπήσει καταπιέζοντας μέσα του τα θηλυκά χαρακτηριστικά του ώστε να συμπεριφέρεται λαμβάνοντας υπόψη τα γνωστά στερεότυπα του φύλου του, που του τα μαθαίνουν από μικρό παιδί». Όλοι έχουν μέσα τους αρσενικά και θηλυκά στοιχεία σε μεγαλύτερο ή μικρότερο βαθμό, τονίζει. Εδώ από την πλευρά μας θα υπενθυμίσουμε τις έννοιες animus και anima του Jung. Τώρα ο καναδός καθηγητής στο πλαίσιο του νέου μοντέλου της σεξοανάλυσης, προτείνει τους παράγοντες Υ και Χ για να χαρακτηρίσει την τυπικά ανδρική και γυναικεία μορφή σεξουαλικότητας, με βάση τα στοιχεία της «φαλλικής επιθετικότητας» (με την έννοια της ενεργητικότητας-δράσης, του «πηγαίνω προς, πλησιάζω, κάνω το πρώτο βήμα») και της σαγήνης-γοητείας, στοιχεία που συνυπάρχουν σε όλους μας ανεξαρτήτως φύλου. Υπάρχει δυσκολία με τον ανδρισμό, με τη διαχείριση της σεξουαλικής φαλλικής δύναμης, λέει ο ψυχαναλυτής Didier Dumas, συγγραφέας του βιβλίου «Μήπως δεν καταλάβαμε ακόμα τίποτα για τη σεξουαλικότητα;» Το μυστικό για μια ικανοποιητική σεξουαλική ζωή βρίσκεται στην καλή διαχείριση της επιθετικότητας. Για να βρεθεί η σωστή ισορροπία, είναι απαραίτητο τόσο οι άνδρες όσο και οι γυναίκες να συνδεθούν με τις βαθιές επιθυμίες τους και, αρχικά, να αναγνωρίσουν και να αποδεχθούν τις φαντασιώσεις τους. Αυτές είναι που δημιουργούν την ενέργεια που τροφοδοτεί την επιθυμία και απελευθερώνει το σώμα. «Πολλοί άνθρωποι φοβούνται τις φαντασιώσεις τους και τις καταπιέζουν, επειδή τις αντιμετωπίζουν με ηθικά κριτήρια», εξηγεί η Brigitte Martel. Δέχομαι ασθενείς (και άνδρες και γυναίκες) πανικοβλημένους επειδή έχουν φαντασιώσεις με επιθετικό χαρακτήρα. Η δουλειά μου είναι να τους βοηθήσω να κάνουν τη διαφορά μεταξύ φαντασίας και δράσης. Σε μια σχέση βασισμένη στο σεβασμό και τη συνενοχή, χρησιμοποιούμε τις φαντασιώσεις του για να απελευθερώσουμε την καλή του επιθετικότητα. Πρέπει να αναγνωριστεί και να γίνει αποδεκτή. Υπάρχει μια ζωτικότητα ένα ζωικό ένστικτο, που πρέπει να απελευθερωθεί. «Πρέπει να αναλάβετε τη διαχείριση των πρωταρχικών σας ενορμήσεων», προτείνει η Mireille Dubois-Chevallier, σεξολόγος της γαλλικής AIUS.

Αλεξάνδρα Μιχοπούλου
Κλινικός Ψυχολόγος (DESS)
Σεξολόγος (DU)